فارغ‌التحصيل روان‌شناسی بالينی از دانشگاه آزاد. با آغاز موج جوان‌گرايی در سينماي ايران در نيمه دوم دهه 1370 نام خود را بر سر زبان‌ها انداخت. او در چند سال ابتدایی شروع فعاليتش، پس از آموزش در كلاس‌هاي آزاد بازيگری زير نظر حميد سمندريان، در نقش‌های كم اهميت و درجه دوم و سوم بازی كرد و قابليت و استعداد زيادی در بازيگری از خود نشان نداد. محمدرضا فروتن در اوايل دهه 1370 به واسطه اكبر اصفهانی، كه عكاس فيلم است، به بهرام كاظمی معرفی شد تا نقش كوتاهی در فيلم او با نام هدف (1373) ايفا كند. «هدف» و چند فيلم بعدی فروتن نام او را مطرح نكردند، اگرچه در كارنامه بازيگری او مرحله‌ای بودند كه بايد پشت سر می گذاشت؛ تا اينكه مسعود كيميايی با فيلم‌های «مرسدس» (1376)، «فرياد» (1377) و «اعتراض» (1378) او را به مرتبه مطرح‌تری در بازيگری سینمای ایران ارتقا داد. كيميايی در اين سه فيلم مثل همه فيلم‌هايش از فروتن نه يك شخصيت با فرديت خود ويژه بلكه يك "تيپ" با خصيصه‌های كلی ساخت و پرداخت.

حد فاصل ارتقاء فروتن از بازيگری گمنام و درجه دو سه به بازيگری پر طرفدار حضورش در يكی از قسمت‌های مجموعه تلويزيونی «سر نخ» (با نام «تماشاخانه») بود كه كيومرث پوراحمد در سال 1376 ساخته بود. قسمت «تماشاخانه» درست در لحظه‌اي نمايش داده شد كه كيميايی برای انتخاب بازيگر نقش اصلی فيلم «مرسدس» دنبال بازيگر مناسبی مي‌گشت و هنوز نتیجه ای نگرفته بود. فروتن براي ايفای نقش "اسی" مناسب تشخيص داده شد و با ايفای اين نقش در فيلم كيميايی مسير بازيگری خود را در راه درست‌تری پيمود، كه به ايفاي نقش های مهم‌تری منتهی شد.