سينما فرهنگ، افتتاح مسير احياء فضاهای فرهنگی شيراز

شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۴ ساعت ۹:۵۲

طي سه دهه گذشته، شيراز به‌عنوان شهري كه داعيه‌دار پايتخت فرهنگي ايران اسلامي بود! در حوزه زيرساختي و در بخش فرهنگ و هنر، نه‌تنها رشدي نداشت بلكه به ركود هم قناعت نكرده و مدام در جاده‌اي ناهموار، عقب رفت داشت.

به گزارش فیلم نگاه، طي سه دهه گذشته، در شهري كه جمعيت آن با سرعت فزاينده‌اي رشد داشته و به مرز 3 ميليون نفر نزديك مي‌شود و جمعيت جوانانش قابل اعتنا است، تعداد سالن‌هاي آمفي‌تئاتر عمومي و دولتي، چندان فاصله‌اي با صفر ندارد!

اگرچه در سال‌هاي قبل از انقلاب، سالن‌هاي متعددي در دانشگاه‌هاي مختلف شيراز احداث شد كه اگر اين سالن‌ها نبود، بسياري از فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري، معطل مي‌ماند.

در طول سه‌دهه گذشته تنها يک سالن قابل اعتنا به شيراز اضافه شد، سالني كه يادگار دوران اصلاحات و فعاليت‌هاي فرهنگي محمدحسين همافر، به‌عنوان يكي از مديران موفق حوزه فرهنگ در استان فارس است و پس از آن با وجوديكه ساختمان‌هاي دولتي متعددي در شيراز احداث و در هر ساختمان، به فراخور وسعت، سالن‌هايي نيز پيش‌بيني و ساخته شد اما اين زيرساخت‌ها هيچگاه در اختيار فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري قرار نگرفت.

البته نمي‌توان از همراهي بخش خصوصي و خيريه در تحمل قسمت اندكي از وزن بار فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري در شيراز، چشم پوشيد، اما نبود سالن‌هاي مناسب براي اجراي برنامه‌هاي مختلف در موضوعات متنوع فرهنگي و هنري، اعم از جشنواره‌ها، يادواره‌ها، كنسرت‌ها و نمايش‌ها، دردي است اليم كه بر دل اهالي فرهنگ وهنر اين شهر، سنگيني مي‌كند.

از همه تاسف‌بارتر، تعطيلي مستمر سالن‌هاي سينماي شيراز بوده است، سالن‌هايي كه نه تنها طي اين سال‌ها بر تعدادشان اضافه نشد، بلكه به هر دليل و علتي، از عدد آنها كم شده است و شايد اين يكي از شاخص‌هاي مهم در ارزيابي توان مديريتي دستگاه متولي اصلي سينماها در شيراز و فارس باشد، اداره‌اي كه طي دو سال اخير، ركودي بي‌نظير را در انجام فعاليت‌هاي تاثيرگذار، در طول تاريخ انقلاب برجاي گذاشت.

حوزه هنري استان فارس، پشت چراغ قرمز سياسي‌كاري‌ها متوقف ماند تا شاهد توقف رشد كمي و كيفي سينماها در شيراز باشيم، شهري كه اكنون با زحمت 5 سينما دارد و در خلوتي سينما و ناتواني در جذب مخاطب، شايد در كشور رده‌هاي اول را به‌خود اختصاص داده باشد.

نگاه بسته متوليان دستگاه‌هاي مختلف دولتي، به مقوله فرهنگ و هنر هم در شيراز مزيد برعلت بود تا سالن‌هايي كه مي‌توانست در خدمت فعاليت‌هاي خوب و تاثيرگذار فرهنگي قرار داشته باشد، يا بدون استفاده، مسير فرسايش را با سرعت طي كند يا به فعاليت‌هاي سياسي و حزبي محدود و محصور بماند.

شايد تنها سالن‌هايي كه گاه و بيگاه، شاهد انجام فعاليت‌هايي بود، سالن‌هاي اجتماعات موجود در فضاي دانشگاهي بود، سالن‌هايي كه اين روزها حالشان وخيم است و اين وخامت را مي‌توان در اولين نگاه، حس كرد.

سالن بزرگ شهيد دستغيب در مجموعه دانشگاه شيراز به هر دليل، مورد بي‌مهري‌هاي فراوان قرار دارد، سالني كه دوران پررونقي را در زماني كه جهاددانشگاهي متولي مديريت و بهره‌برداري از آن بود، در خاطرش ماندگار شده است، حالا به نفس نفس افتاده و نياز به بازسازي اساسي دارد.

در اين بين، انجام يک حركت شاخص، مي‌تواند تاثيري فراگير بر مخاطبان هوشيار و هوشمند شيرازي داشته باشد، حركتي كه از يكي دو ماه قبل و با حضور كمالي‌سروستاني بر مسند مديريت مركز اسناد و كتابخانه ملي شيراز آغاز شد.

شايد همان روزهاي اولي كه در نگهباني و بگير و ببند در ورودي مركز اسناد و كتابخانه ملي شيراز، بسته شد و گلدان‌هاي گل، جايگزين نگهبان‌هاي دگم! شدند، مي‌شد حدس زد كه كمالي‌سروستاني، اين‌بار نيز در مسئوليتي كه عهده‌دار شده است، با برنامه قدم برمي‌دارد.

ابتكار او در باز گذاشتن در محوطه كتابخانه ملي، كه يكي از مفرح‌ترين و زيباترين بوستان‌هاي شيراز محسوب مي‌شود، از نگاه تيزبين شهروندان هم به‌دور نماند چه رسد به فرهنگوران و فعالان اين حوزه و پس از آن برگزاري نشست‌هاي مختلف علمي و پژوهشي در حوزه كتاب و كتابخواني، روزنامه‌نگاري و پژوهش‌هاي ادبي و هنري، نشان داد كه مسير آنگونه كه انتظار مي‌رفت، به‌درستي انتخاب و نشانه‌گذاري شده است.

گام جديد و تاثيرگذار ديگر مدير مركز اسناد و كتابخانه ملي فارس، استفاده مطلوب از زيرساخت‌هاي اين مركز بود. راه‌اندازي سيمنا فرهنگ با استفاده از ظرفيتي كه سال‌هاي سال در اين مجموعه وجود داشت و ناديده گرفته شده بود، يك اقدام دقيق براي مرهم گذاشتن به زخم دل كساني بود كه طي سال‌هاي گذشته بسياري از كاستي‌ها را تحمل كرده‌اند.

مدير مركز اسناد و كتابخانه ملي استان فارس در خصوص راه‌اندازي سينما فرهنگ، نگاهي عميق‌تر دارد و با نقبي به گذشته تاريخ سينما در جهان، گفت: "در سال 1995 جهان یکصد سالگی تاریخ و تولد سینما را به جشن نشست و به احترام برادران لومی‌یر فرانسوی که سینما را اختراع کرده بودند تمام قد ایستاد."

كورش كمالي‌سروستاني ادامه داد: "بی‌تردید اختراع لومی‌یرها وام‌دار «کلمن سلرز» آمریکایی است که در سال 1861 وسیله‌ای برای نمایش پی در پی تصاویر اختراع کرد و ادیسون و همکار با استعدادش؛ لوری دیکسن در سال 1888 دستگاه فوتوگراف را ساختند که می‌توانست صدا را روی استوانه‌های مومی ضبط و پخش کند و در سال 1889 دیکسون «کینه توگراف» را ساخت که می‌توانست تصاویر را هم‌زمان با نوار صدا به نمایش درآورد و در 28 دسامبر 1895 لویی و آگوست لومایر، اولین فیلم تاریخ سینما را در گراند کافه پاریس برای کارگران به نمایش درآوردند، و سینما اختراع شد!"

او اضافه كرد: "سینما هنر هفتم لقب گرفت و ترکیبی خلاق شد از ادبیات، معماری، هنرهای تجسمی، تئاتر و موسیقی. سینما هنر عصر مدرن بود. هنری متکی بر صنعت. سینما زاده همه هنرها بود و در برخی آثار برتر و مؤثرتر از آنان. امروز فیلم و سینما بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ جهانی است. سینما رسانه است، خرد است، هنر است، صنعت است، فرهنگ‌ساز است و اگرچه چون همه هنرها و اختراعات در صورت عدم استفاده درست مخرب."

كمالي‌سروستاني در ادامه به تاريخ شكل‌گيري سينما در ايران پرداخت و گفت: "سفر مظفرالدین شاه در سال 1900 میلادی به فرانسه، ایران را با سینماتوگراف آشنا کرد. فیلم‌های ثابت و مستند ساخته شد و تقریباً 45 سال پس از اختراع سینما، ایرانیان به صورت ابتدایی نیز از این هنر بهره بردند."

او گفت: "نخستین فیلم صامت بلند و داستانی ایران «آبی و رابی» بود که سال 1308 شمسی (1929م.) توسط «اوانس اوگانیانس» ساخته شد و سال 1311 شمسی (1932م.)، عبدالحسين سپنتا در کمپانی «امپریال فیلم» بمبئی نخستین فیلم ناطق ایراني را با نام «دختر لر» ساخت و اولين محل نمايش فيلم هم به همت ميرزا ابراهيم‌خان صحاف‌باشي و در سال 1283 شمسي در خيابان چراغ‌گاز تهران ايجاد شده بود اما پالاس، نام اولين سينماي ايران بود كه در سال 1309، رسما آغاز به‌كار كرد."

اين مقام فرهنگي با بيان اينكه مورخان تاريخ سينما از جمله مسعود مهرابي، معتقد هستند كه شيراز يكي از اولين شهرهاي ايران بود كه بعد از تهران، صاحب تماشاخانه شد، گفت: "اولين تماشاخانه شيراز 1297 در محله گودعربان ايجاد مي‌شود و منصور صانع در کتاب «شیراز کودکی ما» از متن آگهی منتشر شده در در روزنامه فارس در سال 1299 گزارش داده كه در آن متن به افتتاح عنقريب سينما "كافه‌ جنوب در خيابان جمشيديان شيراز اشاره شده بود، البته اين سينما مربوط به تشكيلات پليس جنوب ايران بود."

كمالي سروستاني خاطرنشان كرد: "ابراهیم گلستان معتقد است که در سال 1307 سینمایی در خیابان داریوش شیراز توسط محمدخان هندی افتتاح شد. در سال 1308 سینما خورشید توسط خانی ربیع‌زاده تأسیس می‌شود که دارای دو سالن سرپوشیده و تابستانی بود. بعدها این سینما توسط احمد مشیری و علی شاپوری خریداری می‌شود و به سینما پارس تغییر نام پیدا می‌کند. در سال 1310 سینما دیده‌بان در خیابان انوری ساخته می‌شود که بعدها نامش به سینما مایاک و تاج تغییر می‌کند و در سال 1350 تعطیل و تخریب می‌شود. جنگ جهانی دوم و مشکلات اقتصادی و اجتماعی آن دوران، بیست سال این صنعت را در رکود می‌برد و در سال 1330 سینما تئاتر رکس توسط علی محزون در خیابان داریوش ساخته می‌شود که بعدها به نام تخت جمشید به کار خود ادامه داد و بالأخره در دهه 60 تعطیل شد و در سال 1331 در چهارراه مشیر یا کل مشیر سینما پارامونت ساخته می‌شود که به سینما دم کلی معروف شد و با تغییر مالکان به دنیا، شهرزاد و مهتاب تغيير نام داد اما همچنان به سينما دم‌كلي معروف ماند تا تعطيل شد."

اين پژوهشگر خاطرنشان كرد: "در سالهای 1332 و 1333 سینماهای ایران و پاسارگاد توسط مشیری و شاپوری ساخته و سالن تابستانه سینما پارس با طراحی جدید به عنوان سینما پرسیا مورد بهره‌برداری قرار گرفت و در دیماه سال 1339 سینما سعدی به عنوان یکی از لوکس‌ترین سینماهای خاورمیانه در آن روزگار، توسط علی‌اکبر یاسایی تاسیس شد. از طرفي در دهه چهل جمشیدیان، سینما پارامونت را در ابتداي خیابان مشیرفاطمی، صلاح‌الدین امامی سینما پرسپولیس را در خیابان سعدی و سینما مترو را در خیابان زند و سینما کاپری را در لطفعلی‌خان زند افتتاح كردند و آخرین و مجهزترین سینمای شیراز به نام آریانا سال 1348 توسط شاهرخ گلستان ساخته و افتتاح شد."

كمالي‌سروستاني با يادآوري اين كه در دهه چهل و پنجاه شهرستان‌های لار، جهرم، فسا، آباده، مرودشت و کازرون به‌ عنوان شهرستان‌هاي استان فارس، به سالن‌هاي سينما مجهز بود، گفت: "از آن زمان تا كنون، يعني حدود نيم قرن است كه نه تنها در شيراز و استان فارس هيچ سينماي جديدي احداث نشده بلكه 13 سینمای موجود در سال 1357 در شیراز، تنها پنج سینما، شامل سعدی، ایران، فلسطین، شیراز و پیام باقی مانده است."

اين مدرس دانشگاه با اشاره به اين نكته كه هيچ يک از استانداردهاي لازم صوتي و تصويري و ساختماني و خدماتي در سالن‌هاي سينماهاي موجود در شيراز، به‌روز نيست، گفت: "شايد مي‌توان مدعي بود كه سينماهاي شيراز همچنان حال و هواي دهه پنجاه را براي مخاطب، تداعي مي‌كند."

كمالي‌سروستاني در خصوص راه‌اندازي سينما فرهنگ، در شيراز گفت: "وضعيت موجود سينما در شيراز و تصويب طرح «آرشیو ملی هنر ایران» از سوی رئيس محترم مركز اسناد و كتابخانه ايران و با انگیزه بالا بردن امکان مصرف کالاهای فرهنگی در شهر شیراز، تصميم گرفتيم كه سالن اجتماعات مركز اسناد و كتابخانه ملي فارس را به‌عنوان سينما، مورد استفاده قرار دهيم."

مدير مركز اسناد و كتابخانه ملي استان فارس خاطرنشان كرد: "در اين ميان حمایت و موافقت معاونت سینمایی وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی و مؤسسه سینماشهر و همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و بخش خصوصی، در تبديل سالن 240 نفري اين مركز به سالن سینما بسيار تاثيرگذار بوده است."

كمالي‌سروستاني با ابراز خرسندي از استقبال مردم و فرهنگ‌وران، گفت: "اين فضاي مصفا، يك محيط بسيار مناسب براي تماشاي فيلم‌هاي فرهنگي و هنري است و بي‌ترديد مي‌‌تواند اقدامي انگيزشي براي حضور و فعاليت افراد در اين حوزه باشد."

مدير مركز اسناد و كتابخانه ملي استان فارس همچنين گفت: "همزمان شدن افتتاح سينما فرهنگ با دهه كرامت و همچنين افتتاح اين مكان فرهنگي، با ساخته فاخر و ارزشمند مجيد مجيدي را بايد به فال نيك گرفت و اميدواريم در تداوم اين حركت شاهد همراهي همه مردم و دوستداران فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري تاثيرگذار باشيم."

كمالي‌سروستاني گفت: "اكران فيلم‌هاي هنري و فرهنگي روز، نقد و بررسي كارنامه نويسندگان و كارگردانان و هنرپيشگان از برنامه‌هايي است كه براي اين مركز پيش‌بيني كرده‌ايم و ايجاد آرشيو ملي فيلم ايران و راه‌اندازي مركز مطالعات سيمنا را هم در برنامه داريم"
منبع : فیلم نگاه
برای ثبت دیدگاه خود، اپتدا وارد وسایت شوید.

دیدگاه ها

اولین نفری باشید که در این باره چیزی می نویسد...