جشنواره فیلم برلین 2014
برلیناله و گستره رنگارنگ فیلمهای آن
- ترجمه : پیمان جوادی
- |
- منبع : خبرگزاری آلمان / گاردین
شصت و چهارمین دوره جشنواره برلین از 6 فوریه (پنج شنبه) با نمایش فیلم پرستاره وس اندرسون فیلمساز آمریکایی آغاز شد.
«هتل بزرگ بوداپست» هشتمین فیلم بلند داستانی وس اندرسون و اولین فیلم او پس از فیلم نامزد اسکاری «قلمروی طلوع ماه» است که سال 2012 فیلم افتتاحیه جشنواره کن بود. داستان «هتل بزرگ بوداپست» بین دو جنگ جهانی اول و دوم روی میدهد و از آن به عنوان نامهای عاشقانه به اروپا در آن سالها یاد شده است. این فیلم بر ماجراهای گوستاو اچ (رالف فاینس)، متصدی خدمات جانبی یک هتل اروپایی معروف و زیرو مصطفی (تونی رِوولوری)، یکی از کارگران هتل متمرکز است که قابلاعتمادترین دوست او محسوب میشود.
تعدادی از بازیگران همیشگی فیلمهای اندرسون مانند بیل مورای، جیسون شوارتزمن، آدرین برودی و اوون ویلسون در فیلم جدید او هم بازی میکنند. این اولین فیلم اندرسون است که او فیلمنامهاش را به تنهایی نوشته است. داستان «هتل بزرگ بوداپست» حول محور سرقت و پیدا کردن یک تابلو نقاشی ارزشمند متعلق به عصر رنسانس و نبرد برای ثروت بیاندازه یک خانواده میگردد که در پس زمینه وقایع دراماتیک تاریخی روی میدهد.
ابتدا قرار بود نقش اصلی «هتل بزرگ بوداپست» را جانی دپ بازی کند، اما او به خاطر مسائل مربوط به زمانبندی از پروژه کنار رفت و بعدا فاینس جایگزین او شد.
فاینس در نشست خبری به خبرنگاران گفت: "فیلمنامه فوقالعاده وس (اندرسون) به دستم رسید و این فیلمنامه بیشباهت با هر چیزی بود که تا کنون خوانده بودم."
او ادامه داد: "فکر میکنم بودن در فیلمی که سازنده آن اجازه دارد فیلمش را همان جور که خودش میخواهد بسازد، اتفاقی نادر است."
اندرسون 44 ساله که متولد تگزاس است، پیش از این با دو فیلم «خانواده رویال تننبام» (2002) و «زندگی در آب با استیو زیسو» (2005) در بخش مسابقه بینالملل جشنواره برلین حضور داشته است. اندرسون هم گفت فیلم جدیدش را - که در هتلی آلمانی در مرز چک و لهستان فیلمبرداری شده - با الهام از آثار اشتفان زوییگ رماننویس اتریشی که در فاصله دهههای 1930 و 1940 در اروپا به شهرت رسید، ساخته است. او همچنین گفت برای ساخت «هتل بزرگ بوداپست» از فیلمهای کلاسیک فیلمسازان اروپایی مانند ارنست لوبیچ و بیلی وایلدر الهام گرفته است.
«هتل بزرگ بوداپست» تولید مشترک بریتانیا و آلمان است. اندرسون، اسکات رودین، استیون ام. ریلز و جرمی داوسون تهیهکنندگان این فیلم هستند.
● در این رابطه بیشتر بخوانید: به هتل چهار ستاره وس اندرسون خوش آمدید
او که همراه دیگر داوران بخش مسابقه بینالملل در یک نشست خبری شرکت کرده بود، گفت: "فیلیپ سیمور هافمن اینجاست و میدانم خیلی از دوستانش دور هم جمع میشوند و یادش را گرامی می دارند." برگزارکنندگان جشنواره در این روز اعلام کردند فیلم «کاپوتی» با بازی هافمن به یاد او در جشنواره روی پرده خواهد رفت. هافمن سال 2005 برای بازی در ترومن کاپوتی نویسنده در این فیلم به کارگردانی بنت میلر برنده اسکار بهترین بازیگر مرد شد.
در دومین روز برگزاری شصت و چهارمین دوره جشنواره فیلم سه فیلم در بخش مسابقه بینالملل روی پرده رفت.
نقشآفرینی درخور توجه کودکان گرفتار در زندگی خشن بزرگسالان، روز جمعه در مرکز توجه جشنواره فیلم برلین و نقطه اتکا دو فیلم بود که داستان یکی از آنها در بلفاستِ دهه 1970 و داستان فیلم دیگر در دوران معاصر در پایتخت آلمان روی میدهد.
«71» اولین فیلم بلند داستانی یان دامانج کارگردان متولد پاریس است که سریال بریتانیایی موفق «Top Boy» درباره گروههای متخاصم خیابانی را کارگردانی کرده است. داستان فیلم بریتانیایی «71» سال 1971 در اوج سه دهه درگیری خونین فرقهای در ایرلند شمالی روی میدهد و درباره گری (جک اوکانل)، یک تازه سرباز جوان انگلیسی است که پشت خطوط دشمن در منطقه کاتولیک گرفتار شده است. او در اولین جستجوی خود برای پیدا کردن سلاحهای مخفیشده متعلق به یک واحد محلی همراه همرزمان خود گرفتار یک شورش میشود. وقتی یک سرباز بریتانیایی بر اثر پرتاب سنگ از ناحیه سر مجروح میشود، نوجوانی از بخش کاتولیک به نام شان (بری کوگان) اسلحه او را برداشته و فرار میکند. آنچه در ادامه روی میدهد مجموعهای از واکنشهای زنجیرهای خونبار است. در همان حال که سربازان در وحشت عقبنشینی میکنند، گری که از گروه جدا شده، در سفری ادیسهوار و هولناک از میان ساختمانها و کوچهها میکوشد به مقر خود بازگردد. او در طول راه به دفعات با شان برخورد میکند که برای کار خود بهای سنگینی پرداخته است.
دامانج که در لندن زندگی میکند، شش سال پس از اتفاقات تصویرشده در «71» به دنیا آمده است. او گفت هدفش ساخت یک فیلم ضدجنگ بود که بر جوانی از دست رفته مناطق متخاصم متمرکز است. او گفت: "در دوران تحقیق حیرتزده شدم، چرا که متوجه شدم بسیاری از بازیگران اصلی فعال در آن سالها نوجوانان بودند."
دامانج نقشآفرینی تماشایی کوگان به نقش شان را تحسین کرد و گفت حضور او در به تصویر کشیدن پسران جوان که در میدان نبرد در جستجوی قبیله هستند، بسیار حیاتی بود.
روز جمعه درام آلمانی «جک» به کارگردانی ادوارد برگر هم در بخش مسابقه بینالملل برلیناله نمایش داده شد. این فیلم درباره پسربچهای 10 ساله به نام جک است که در مرکز شهر برلین با سانا، مادر تنها و مهربان خود و برادر کوچکش، مانوئل زندگی بههمریخته، اما راحتی دارد. وقتی سانا برای کاری به بیرون شهر رفته، وقوع یک تصادف هولناک اوضاع خانواده را به هم میریزد. جک از محل اسکان بچههای بیسرپرست سر درمیآورد و سانا حضانت پسر کوچکش را حفظ میکند. جک فرار میکند و وقتی به خانه برمیگردد متوجه میشود مانوئل در خانه یک دوست به حال خود رها شده و سانا خانه را ترک کرده است. آنچه در ادامه روی میدهد آوارگی جک و مانوئل در خیابانهای برلین است.
نقش شخصیت جک را ایوو پیتزکر بازیگر 11 ساله بازی میکند که نقشآفرینی او با استقبال پرشور نمایندگان رسانههای حاضر در جشنواره برلین روبرو شد.
برگر درباره انتخاب بازیگر نقش جک گفت: "در مقطعی به این نتیجه رسیدم که هیچوقت نمیتوانیم جکِ خودمان را پیدا کنیم. تا اینکه او یک روز در پایان جلسه انتخاب بازیگر و در حالی که در باران، حسابی خیس شده بود، از راه رسید و همه ما مفتون ومجذوبِ خود کرد."
«دو مرد در شهر» تازهترین ساخته رشید بوشارب، فیلمساز فرانسوی/الجزایری سومین فیلمی بود که جمعه در بخش مسابقه بینالملل جشنواره برلین نمایش داده شد.
فارست ویتاکر که سال 2007 برای بازی در نقش ایدی امین در «آخرین پادشاه اسکاتلند» برنده اسکار بهترین بازیگر مرد شد، در «دو مرد در شهر» نقش مردی به نام ویلیام گارنت را بازی میکند که به جرم قتل یک پلیس محکوم شده است. او با کمک یک مامور حوزه عفو مشروط (بلتین) از زندانی در نیومکزیکو آزاد میشود، اما کلانتر شهر (هاروی کایتل) که گارنت دو دهه قبل مامور او را کشته است، از آزادی او خشمگین است. در این بین، گارنت پس از گرویدن به دین اسلام به دنبال یک شانس دوباره است.
«دو مرد در شهر» بازسازی فیلمی کلاسیک تولید 1973 با بازی آلن دلون و ژان گابن است، اما بوشارب 60 ساله گفت تنها از طرح اصلی فیلم اول وام گرفته تا روایتی روزآمد از چشمانداز اجتماعی و سیاسی آمریکای معاصر ارائه بدهد. او گفت: "فیلمهای من همیشه متاثر از موضوعاتی مانند مهاجرت، عبور از مرزها و تعاملات فرهنگی است."
بوشارب بیش از همه برای درام «روزهای افتخار» (2006) درباره سربازان اهل آفریقای شمالی که در جنگ جهانی دوم برای ارتش فرانسه خدمت میکردند، شهرت دارد.
درام جنگی تاریخی «مردان آثار ماندگار» تازهترین ساخته جورج کلونی روز شنبه 8 فوریه در بخش رسمی اما خارج از مسابقه شصت و چهارمین دوره جشنواره فیلم برلین روی پرده رفت.
جورج کلونی شنبه در سومین روز برگزاری جشنواره برلین در یک نشست مطبوعاتی ابراز امیدواری کرد تماشاگران اروپایی از فیلم جدیدش «مردان آثار ماندگار» خوششان بیاید. این در حالی است که منتقدان آمریکایی به شدت به این فیلم تاختهاند.
«مردان آثار ماندگار» تازهترین تجربه کارگردانی و بازیگری کلونی است. این فیلم تولید مشترک آلمان و آمریکاست و از روی داستانی واقعی ساخته شده است. فیلم درباره گروهی مورخ هنری و متصدی موزه است که در جنگ جهانی دوم از سوی متفقین ماموریت پیدا میکنند به آلمان بروند تا چند شاهکار هنری را از چنگ دزدان نازی نجات بدهند و به صاحبان واقعیاش بازگردانند. «مردان آثار ماندگار» یک روز پس از آغاز اکران در سینماهای آمریکا در برلیناله نمایش داده شد.
کلونی گفت سه سال روی این پروژه کار کرده است. بنابراین شباهت موضوع فیلم با کشف اخیر یک مجموعه آثار هنری در مونیخ شامل شاهکارهایی از مارک شاگال، ماکس لیبرمان، ارنست لودویگ کرشنر، ادوارد مونش و... کاملا تصادفی است.
اولین واکنشهای منتقدان به «مردان آثار ماندگار» بسیار منفی بوده است. ورایتی از آن به عنوان "یک فیلم بسیار ملالآور و مایه افسردگی" یاد کرده و نیویورک تایمز هم کارگردانی کلونی را "بی حس و حال و بی رمق" و در عین حال "بد" توصیف کرده است. کلونی در پاسخ به منتقد آمریکایی که از او پرسید آیا فکر میکند پنجمین تجربه کارگردانیاش در اروپا - جایی که داستان فیلم در آن اتفاق میافتد - با واکنش "متفاوت" روبرو شود، گفت: "باید صبر کنیم و ببینیم. این اولین شهر و اولین نمایش است. منتظر اتفاقات خوب هستیم."
حضور بازیگر و کارگردان 52 ساله که به جرات در اروپا بیش از زادگاه خود ایالات متحده، یک ستاره بزرگ به حساب میآید، حال و هوای دیگری به برلیناله داد. سالن نمایش فیلم او برای مطبوعات مملو از جمعیت بود. هرچند این نمایش به دلیل انجام اقدامات پزشکی برای یکی از تماشاگران که سکته مغزی کرده بود، دچار وقفه شد. نشست مطبوعاتی پس از نمایش فیلم بسیار مورد استقبال قرار گرفت و گذشته از این صدها طرفدار در خیابانهای اطراف محل برگزاری جشنواره تجمع کرده بودند تا کلونی را ببینند.
کلونی گفت او و همکار قدیمیاش گرانت هسلو «مردان آثار ماندگار» را از روی کتاب «مردان آثار ماندگار: قهرمانان متفق، دزدان نازی و بزرگترین جستجوی گنج در تاریخ» نوشته رابرت ام. ادسل و برت ویتر ساختهاند. این کتاب درباره گروهی کمترشناختهشده از قهرمانانی است که پنج میلیون اثر هنری دزدیدهشده توسط نازیها را در سراسر اروپا پیدا کردند. کلونی که با هسلو در فیلمهای «شب بخیر و موفق باشید» و «نیمه ماه مارس» کار کرده، گفت: "او و من چند بار در فیلمهایی کار کردهایم که در آنها بدگمانی حرف اصلی را میزند، این بار خواستیم فیلمی بسازیم که این حس را کمتر منتقل کند."
کلونی در «مردان آثار ماندگار» در کنار بازیگرانی چون کیت بلانشت، مت دیمون، بیل مورای، ژان دوژاردن، باب بالابان و جان گودمن نقشآفرینی کرده است.
کلونی که دو جایزه اسکار در کارنامه دارد، در مقام تهیهکننده، بازیگر و کارگردان یکی از مهمانان همیشگی جشنواره برلین است. «مردان آثار ماندگار» دومین تجربه کارگردانی کلونی است که در بخش رسمی جشنواره برلین به نمایش درآمده است.. «شب بخیر و موفق باشید» به کارگردانی او نیز سال 2003 در بخش رسمی برلیناله روی پرده رفت.
این فیلم ابتدا قرار بود از 18 دسامبر 2013 روی پرده برود تا بخت حضور در فصل جوایز سینمایی را داشته باشد، اما کلونی و هسلو از سونی و فاکس قرن بیستم - که در تولید «مردان آثار ماندگار» با سونی همکاری کرده - خواستند اکران فیلم را به تعویق بیندازند، چرا که برای کامل کردن صدها جلوههای ویژه زمان بیشتری نیاز داشتند.
● در این رابطه بیشتر بخوانید: جنگ و هنر از نگاه جورج کلونی
روز شنبه همچنین فیلم «خواهران محبوب» به کارگردانی دومینیک گراف کارگردان کهنهکار در بخش مسابقه بینالملل جشنواره برلین به نمایش درآمد.
این فیلم تولید مشترک آلمان و اتریش است. داستان «خواهران محبوب» تابستان 1788 در شهر رودلاشتات در آلمان روی میدهد و درباره فریدریش شیلر شاعر شورشی و ارتباط او با دو خواهر بیپول از خانوادهای اشرافی است.
فیلم حدودا سه ساعته «خواهران محبوب» یکی از چهار فیلم آلمانی است که امسال بخت دریافت جایزه خرس طلایی جشنواره محسوب می شدند.
«بچگی» تازهترین ساخته ریچارد لینکلیتر فیلمساز آمریکایی نیز دیگر فیلم مهمی بود که در بخش مسابقه بینالملل جشنواره برلین به نمایش درآمد.
این فیلم تقریبا سه ساعته که داستانی درباره بلوغ را به تصویر میکشد، با بیشترین استقبال روبرو شد و نام خود را به عنوان یکی از بختهای اصلی دریافت جایزه خرس طلای این دوره جشنواره برلین مطرح کرد.
پاتریشیا آرکت و ایتان هاوک در «بچگی» نقش پدر و مادری را بازی میکنند که طلاق گرفتهاند. آنها دو بچه - میسون (الار کولترین) و سامانتا (لورلی دخترِ خود لینکلیتر) - دارند. اولیویا، شخصیت آرکت بچهها را به تنهایی در تگزاس بزرگ میکند و در این مدت پدر خانواده جسته گریخته به آنها سر میزند. لینکلیتر دوربین خود را از سال 2002 روی چهار بازیگر خود روشن کرد و کار را این اواخر به پایان رساند. در حالی که سن آرکت و هاوک به تدریج روی تصاویر بالا میرود و آنها به دوره میانسالی پا میگذارند، بچهها عملا مقابل چشم تماشاگران بزرگ شده و از بچههای کوچک به جوانانی دانشجو تبدیل میشوند.
لینکلیتر در نشست خبری فیلم به خبرنگاران گفت: "نمیدانم آیا دو بازیگر بزرگسال فیلم پیش از این اصلا در چنین موقعیتی قرار گرفتهاند یا نه. کل ماجرا بر مبنای اعتقاد و خوشبینی نسبت به آینده شکل گرفت. اکنون 12 سال گذشته و میبینیم کاری که شروع کردیم به نتیجه رسیده است."
آرکت نیز به شوخی گفت: "او خیلی صریح به ما گفت که اجازه نداریم چهره خود را دستکاری کنیم! عجیب است، اما زندگی زود میگذرد. فکر میکنم با دیدن فیلم این گذر را حس میکنید."
«بچگی» جدا از آنکه زندگی چهار شخصیت اصلی را به تصویر میکشد، دهه پرهیاهوی زندگی آمریکایی، از پیامدهای حادثه 11 سپتامبر تا ظهور باراک اوباما را هم تصویر میکند.
لینکلیتر گفت با وجود جایگاهی که در سینمای آمریکا دارد، تامین هزینه تولید این پروژه بسیار دشوار بود. او درباره تولید فیلمش گفت: "فیلمی بسیار مستقل و کمهزینه و در عین حال، حماسی بود."
لینکلیتر و هاوک که عموما با هم همکاری میکنند، آخرین بار سال 2013 فیلم «پیش از نیمهشب» را در بخش مسابقه بینالملل جشنواره برلین داشتند. این فیلم نامزد اسکار آخرین سومین فیلم سهگانه معروف آنها درباره یک رابطه عاشقانه است. دو فیلم اول این سهگانه «پیش از طلوع» و «پیش از غروب» هستند.
کولترین هم گفت دقیقا اولین روز فیلمبرداری را که یک پسربچه بود، به یاد دارد. "ما تولید فیلم را بیش از 4200 روز پیش شروع کردیم، اما دقیقا روز اول را یادم هست. قرار بود کدام گوری برویم؟" کولترین که اکنون یک هنرمند تجسمی است، گفت لینکلیتر در تمام این مدت به هیچ یک از بازیگران اجازه نداد تصاویر فیلمبرداریشده را ببینند.
لورلی لینکلیتر گفت دیدن بزرگ شدن خودش روی تصاویر اصلا برایش مسحورکننده نبود، "بسیار، بسیار غریب بود، یک تجربه بسیار غریب و گاهی اوقات دردناک. چه کسی دوست دارد خودش را در حال عبور از تمام این مراحل ناجور ببیند؟"
لینکلیتر در این 12 سال هر سال چند روز فیلمبرداری میکرد، اما به بازیگران اجازه نمیداد تغییرات اساسی در چهره خود بدهند.
کمدی سیاه «سرزمین هیچکس» به کارگردانی نینگ هائو دیگر فیلمی بود که در بخش مسابقه بینالملل جشنواره برلین روی پرده رفت. «سرزمین هیچکس» یکی از سه فیلم چینی است که امسال در برلیناله بخت دریافت جایزه خرس طلایی را داشتند. این فیلم تلفیقی از سری فیلمهای «Mad Max» و فیلمهای سرجیو لئونه و درباره وکیلی تازهکار است که در بیابانی در شمال غربی چین گرفتار شکارچیان غیرمجاز شاهین، دو راننده کامیون و تقریبا هر کس دیگری میشود.
امسال در مجموع 20 فیلم برای دریافت جایزه خرس طلایی و جوایز خرس نقرهای این دوره از جشنواره برلین به رقابت با یکدیگر پرداختند و پنج فیلم نیز در بخش اصلی برلیناله در بخش خارج از مسابقه روی پرده رفتند.
● مرتبط با این گزارش: خرس طلایی و نقرهای برلین به «زغال سیاه، یخ نازک» از چین رسید
● بیشتر بخوانید: جشنواره فیلم برلین 2013 / برلیناله بازتابنده ی طیف های گوناگون
دیدگاه ها
عالی بود. برلیناله امسال به پرباری سال های قبل نبود. حتی این مساله باعث انتقاد رسانه های آلمان هم شده بود.