صورتک هایی بی رنگ
شنبه ۱۹ مهر ۱۳۹۳ ساعت ۲۲:۱۰
- نویسنده : مرتضی اسماعیل دوست
«آرایش غلیظ»، سومین ساخته ی بلند حمید نعمت الله بوده و دومین فیلمی است که همراه دوست فیلمنامه نویس خود، هادی مقدم دوست به ثبت می رساند. البته تله فیلم و سریال «وضعیت سفید» در این ارتباط در مقوله ای جداگانه ای می سنجد. اگر فیلم «بوتیک» را که به تنهایی توسط نعمت الله نگاشته شده و ساختار و رویکرد متمایزی نسبت به بقیه آثار مشترک دارد، فاکتور بگیریم، «آرایش غلیظ» مولفه های مشترکی با دیگر همکاری های آنان داشته که «سر به مهر»، ساخته ی مقدم دوست نیز از آن جمله است. اشتراک «آرایش غلیظ» با «بی پولی» در فضاسازی نگاهی دو سویه از درون گاه و برون گاه شخصیت هایی است که آنچه وانمود می کنند، دایره ای مجزا از نقطه های حقیقی وجودشان دارد و این مغایرت در نگاه مخاطبی که آگاهی به این جایگاه دارد در عین تلخی، تولید حسی همدلانه نیز می نماید. اگرچه کاراکترهای «بی پولی» در تقدیری ناخواسته به نمایشی دروغین از خود می رسند و شخصیت های «آرایش غلیظ» در دنیایی توهم زا دست به گزینش مسیری بی بازگشت می نهند. از طرفی حس نشسته در پشیمانی و غفلتِ فیلم «سر به مهر» در برخی کاراکترهای فیلم «آرایش غلیظ» و با رنگی برجسته نزد کاراکتر "برقی" به چشم می خورد که اگر صبای آن فیلم به توبه از تمسخرِ همکلاسی اش در نماز خواندن رسیده و در مقابل به رنجی از انتخابی بی واهمه می رسد، در این جا نیز کاراکتر برقی به پریشان احوالی از برق گرفتگی ناشی از گناه چشم چرانی و دور شدن از دستی همراه، دچار می گردد.فیلم «آرایش غلیظ» علیرغم ساختی خوش دست که با استفاده از مولفه های جذب مخاطب از انتخاب بازیگر تا نوع موسیقی پرشتاب و نیز نماهایی کوتاه و نوع تدوینی با ضرباهنگ سریع رُخ داده اما در پیمایش مسیر شخصیت ها و چینش رخدادهایی با منطقی باورپذیر، نتوانسته به شایسته گی عمل نماید.
انتخاب کاراکترهای بسیار، بدون دستیابی به شناسه هایی قابل پذیرش و رها نمودن اتفاقات در دل سرخوشی هایی نمایشی، راهی به گریزگاه اثری هنری ندارد و اگر تنها لذت های آنی نزد مخاطب، ملاک سازنده باشد، آنگاه کاراکتری بی نشان به نام برقی خلق می شود که با حالتی مضحکانه به سر و صورت خود بزند و با فریادی کودکانه به "غلط کردم" بیفتد. همچنین تلفیق دنیای رئالی که در بطن داستان وجود دارد، با فضای فانتزی برخی سکانس ها نیاز به خلاقیت های بیشتری است تا این تناسب به خوبی همدیگر را جذب نموده و به نظم ارگانیکی در محصول نهایی دست یابند. امری که در فیلم به ذراتی مجزا بدل شده و در قاعده ای بی ردیف ارائه می گردد. آنجا که در قلب عاشقانه های "لادن" به پرتابی از برق گرفتگی "مسعود" می رسیم و از بندرگاه قشم به سیرکی از آدم "شُشی و آتش بازی" راه می یابیم.به نظر می رسد که سازندگان اثر در نمایش درگیرانه ای از دنیای خوشی با واقعیت بیرونی به دنبال دستیابی به فیلمی ایرانی از مدل برادران کوئن بوده که این تلاش حتی در انتخاب تضادی از موسیقی مدرن در کنار نوایی سنتی نیز به عرصه می آید. اما این تلاش رُخ داده به جز تازگی در فرم روایتِ آن در آثار داخلی، نتیجه ای ثمربخش نداشته است. برادرانِ خلاق کوئن چنان در تطابق شرایط وارونه، دست به ترسیم جزئیاتی هدفمند می زنند که تابلوی نهایی اثر را با همه ی رنگ های خارج از واقعیت می توان
پذیرفت. حضور و جایگاه کاراکتر برقی همچون سازی ناکوک از ارکستر فیلم، به واقع چیزی جز هدر دادن یک ایده ی مناسب نمی تواند باشد. کاراکتری که قابلیت رسیدن به فضا و فیلمی متفاوت را دارد و در «آرایش غلیظ» همچون برده ای در خدمت عوامل و شاید خنده تماشاگر و نامناسب تر آن که در جهت القای پیامی اخلاقی به خدمت درآمده است.فیلم «آرایش غلیظ» که بر اساس ناملایماتِ اخلاقی روزگاری چنین ملتهب می توانست به اثری گویا و ساخته ای ماندگار در روایت پردازی دست یابد، در آتشی از کاراکترهای متعدد که ندامت در پیشانی آنها به رنگی غلظت یافته در جهت رساندن پیامی آرایش یافته است، می سوزد. آرایشی ناموزون بر صورتی مجهول از واقعیت های دراماتیزه ی متن، چنان که بر اساس نگاهی رئالیته در فیلمی که می خواهد هم حادثه محور بوده و هم به مبنایی از شخصیت های به بن بست رسیده دست یابد، نه می تواند به بطنِ منطق رخدادها درآید و نه توان رسیدن به پایه ای از چرایی نگون بختی کاراکترهای متعدد خود دارد. چنان که تنها از زبان شخصیت های دیگر و در قالب یک جمله ی قصار، به راز فریب کاری مسعود و نشئگی دکتر و سادگی لادن و آنتن بودنِ هومن می رسیم و با چشم بندی، از حقیقت چشم چرانی به دور می افتیم. با همه نقص های نشسته در پرداخت فیلمنامه ی فیلم، «آرایش غلیظ» در ارایه تصویری متفاوت از فرم روایتی متمایز در سینمای ایران، بالقوه قابل رصد یابی می باشد اگرچه به اثری بالفعل از آن چه لیاقت نویسندگان مستعد آن است، نرسیده است.
منبع :
فیلم نگاه
دیدگاه ها
اولین نفری باشید که در این باره چیزی می نویسد...