قابی رو به امید

---

• نویسنده : مرتضی اسماعیل دوست

زنی مسافر به نام صدیقه با چهره ای شکسته وارد تاکسی مردی با نام یونس می شود و تقاضای مراجعت به بیمارستان می نماید. این ایده کوتاه می توانست تبدیل به اثری خاموش و تهی از رنگ باشد اما در کالبد روح فیلمسازی دغدغه مند همچون رضا میرکریمی و فیلمنامه نویسی کاردان چون شادمهر راستین به اثری گرم و گیرا و تصاویری قاعده مند تبدیل می شود تا در کوران فیلم هایی بی رمق از احساس، با فیلمی ساختارمند به لحاظ سینمایی و سازه ای قابل اندیشه روبرو گردیم. شخصیت اصلی فیلم «امروز» با حضور قابل قبول پرویز پرستویی مردی است که در قبال رنج های نهفته در سال های حسرت اش، روزه ی سکوت برگزیده و بر باور مسموم اهالی غفلت زده در های و هوی، زبان شِکوه را در غلاف نشانده است. پرستویی با نگاهی برآمده از دریغ و درد و با لحن صدایی متفاوت از پرسوناژهای گذشته، به درستی منعکس کننده سکوت خفته در روحِ خسته ی یونس شده و به همراه دیگر بازیگران، کوله ی تلخ روایت را به پیش می برد. اگرچه فیلم با تثبیت نشانه های بیشتر دیداری از کاراکتر یونس می توانست خلاء سکوت ذاتی شخصیت را جبران نموده و اثری باورپذیرتر از این قصه پُررنج و گداز ارایه دهد اما با این وجود فیلم «امروز» اگر از دالان معرفت رفتاری و حس ناب هنری گذر نماید، قابل دلربایی است.

در فیلم «امروز» با توجه به سکون و سکوت جاری در روایت، استفاده بیشتر از عنصر صدا می توانست به یاری اثر آمده و کارکرد موثری داشته باشد. البته چنین فیلم هایی با توجه به انتخاب ساختاری ضدپیرنگ و متکی به شخصیت های درون گرا و با هسته ای از روایتی غیرکلاسیک، از قواعد سینمای قصه گو در سرعت انتقال و زمان بندی ریتم، پیروی نکرده و این مسیر در ضرباهنگ اثر، بازتاب خواهد یافت. همچنین با توجه به حضور راوی فیلم که دارای رفتاری توام با آرامش و رخوت بوده و با همراهی پاهایی آسیب دیده گام می نهد، گزینش چنین ریتم کُندی منطقی می باشد.

انتخاب زاویه دوربین با توجه به بی آلایشی شخصیت های یونس و صدیقه، به درستی صورت گرفته و قاب های ساده و بی آزار از هومن بهمنش در خدمت روایت است و موسیقی متن، هم گام با سکوت اثر و به اندازه به صدا در می آید.

فیلم «امروز»، در دنیایی که هرروز از قهرمانان اش کاسته می گردد، به یاری باوری جامانده از دیروزِ رزم، مردی می آفریند که پاهایش در همین زمین است اما نگاهش، گوشه ای در آن بالای همرزمان اش جا مانده است. رانندگی برای این شخصیت، تبلور حضوری است در دلِ جماعت تا از هرگونه عرفان نمایی مانده در خلوت دور گردیده و در دامان مردم به خلوصِ پیمایش دست یابد، تا در روزگاری که مُشتی خواب زده، عیش مُدام می جویند و مُشک عِناد می نوشند، یونسِ «امروز» به سپیدی عطر یاس اشک جوید و به تبسم صدیقه جان نهد. قهرمانِ فیلم میرکریمی، به چشمان ملتهب، گُل می بخشد و سخن از مراقبی می دارد که همیشه پشتیبان بنده اش است. یونس در مسیر ورودی بیمارستان، خود را فرستاده خدای می داند و نمی تواند چشم ببندد به تاریکی و گوش بسپارد به پِچ پِچ های طبیبانی که تنها دیده به ظاهر دارند و ذرات نشسته در روح ایمان را در نمی یایند.

حاج کاظمِ امروزِ «آژانس شیشه ای»، در دورانی که سودای مطرح شدن در میان کاغذ پاره ها و در حجمی سنگین از پرونده های آماری جستجو می گردد، امضایش را نه در پای پرونده ها که در گوشه قلبش حک می کند و قانونی نانوشته از عهدی دیرین با خداوند دارد. امروز در انتظار دختر فرداست، درد زایش عشق در چهره ی مظلوم صدیقه با نگاه خیرخواه یونس مماس می گردد تا به نمایی نهایی تبدیل گردد که چشمان امید کودک در برابر دوربینِ بی قرار جای می گیرد.

در زمانه ای که فاصله ها، خطوط پررنگی از قدم های زیستن گردیده، یونسِ «امروز» با پایی کشیده از زخم رشادت، نفس های گُلی خشکیده در گلدان را همچون صدیقه آب می دهد. صدیقه ای که به مانند شخصیت "فانتین" در شاهکار ویکتور هوگو- «بینوایان »-، زخم تازیانه از بی مهری روزگار دارد و تنها آرزویش قبل از مرگ، شکفتن بچه ای است که زاییده فقر و ظلم و ناجوانمردی است. کودکی که ثمره بغضِ صدیقه های خسته از چوب بی چرخ زمانه است. فیلم «امروز» با وجود ضعف هایی در پرداخت شخصیت، فیلمی شریف و انسانی است که برای دریافت نگاه خالصانه اش، می بایست فارغ از تعبیرهای سیاسی و فرامتنی، به نگاه مقدس قهرمان اش و اشکِ خیس آغشته به سکوت اش پی برد.

شخصیت خانم دکتر مجد با نقش آفرینی شبنم مقدمی به عنوان نماینده از مردمانی است که با قضاوت های سطحی و بی منطق، مُهر محکومیت بر هرچه ایثار است، می زنند. البته این کاراکتر با توجه به نگره کارگردان در عدم جایگاه قضاوت، به جان مایه درک مخاطب نمی رسد و ستیزه نشسته در احوال و رفتارش، گنگ و نامفهوم است و شخصیت سازی این قاضی
غفلت زده هم می توانست به درستی تعریف گردد.

انتخاب دیالوگ های موثر در ارایه رفتارهای به ظاهر غیرمنطقی یونس، به درستی صورت گرفته است، آنجا که در آخرین دیدار امیدوارانه ی صدیقه، به قهرمان های آرتیست سینما در کودکی یاد می کند که برای مسیر پیروزی اش کف می زدند و حال یونس در واقعیت، پژواکی از همان صداهای دیروزِ رویا است.

«امروز» دعوتی است به تماشای قابی که رو به تاریکی می رود. دردی که جایی گم شده است و راهی که در کشمکش دنیای پر زرق و برق، مسیری دیگر برگزیده است. اتاقی که ساعت ندارد از انتظار و دلی که طپش نمی یابد از عشق. سینما، رویایی است که شوکران امید را به جان لبریز از خستگی می چشاند و «امروز» در برهوت تماشا، تاملی دوباره به آدمی می بخشد. باوری دوباره در وقت خواب زدگی، جایی که نبض تردید روی پریشانی لحظه ها می زند. «امروز»، فرصتی است تا پس از سالها همگام با جادوی سینما در عالم کودکی، خود را قهرمان خوبی ها بپنداریم.

منبع : فیلم نگاه