درون کابوس یک سرباز کهنه کار
- نویسنده : جاناتان كوريل
- |
- ترجمه : سارا ترابی
- |
- منبع : سان فرانسیسکو کراونیکل
به صحنه های
بسیار دور از ذهن فیلم های جنگی فکر کنید. به طور مثال «اینک آخرالزمان» (فرانسيس
فورد كاپولا- 1979) جایی که رابرت دووال در حالی که برهنه است، سخنرانی می کند (در
حالی که بمب ها از آسمان فرو می ریزند و آتشِ انفجار گسترده می شود)، یا در فیلم «من
بوی بمب ناپالم را صبح ها دوست دارم» و یا در فیلم «سقوط شاهین سیاه» (ريدلی
اسكات-2001) جایی که سربازی آمریکایی در خیابان های خالی از سکنه ی سومالی در
برابر حملات شدید دشمن گیر افتاده است،
چه حس شومی بر شما غلبه می کند. یادآوری فضای زدوخورد و کشمکش که باعث دل پیچه می
شود. چطور یادآوری آن ذهن شما را در بر می گیرد حتی اگر حوادث به سمت دراماتیک شدن
پیش برود.
بزرگ ترین فیلمی که به افشاگری جنگ می پردازد، عظیم ترین طرح انیمیشنی که در اسرائیل ساخته شده است. تمامی این توضیحات برای فیلم «والس با بشیر» مناسب به نظر می رسد. فیلم، طرح اعترافات "آری فولمن" از تجربه اش به عنوان یک سرباز جوان طی تهاجم اسرائیل به لبنان در سال 1982 است. در این فیلم کم هم زیاد به نظر می رسد. فیلم از خشونت اشباع شده، اما طرح فولمن به وسیله ی لایه هایی از درون نگری به خوبی پرداخته شده است. در حقیقت این لایه های درونی ست که این انیمیشن و روایتش از ترس های غیرقابل تصور جنگ را تا این اندازه درخشان کرده است. «والس با بشیر» یکی از فیلم های فراموش نشدنی است.
فولمن تنها شخصی
نیست که تلاش می کند تا با شرایط موجود در لبنان وفق پیدا کند، بلکه گروه سربازان
اسرائیلی همراهش (همگی میانسال و اخراج شده از ارتش) نیز با کِز کردن ها، گریه ها
و خنده های عصبی شان دلتنگ به نظر می رسند. «والس با بشیر» حقایق بسیاری را از
دردهای روحی و جسمی فولمن، سربازان همقطارش و جمعیت غیرنظامی لبنان، به خصوص
فلسطینی هایی که به وسیله ی نیروهای مسیحی فالانجی در صبرای بیروت و کمپ های
آوارگان شتیلا قتل عام شدند، نشان می دهد.
فولمن به عنوان
یک سرباز تقریبا حوالی قتل عام سال 1982 آنجا بوده است. در ابتدای «والس با بشیر»
فولمن نمی داند که باید به چه چیزی فکر کند. وقتی که یکی از دوستانش (سربازی کهنه
کار) کابوس هایش را از تهدید و تعقیب لبنانی ها تعریف می کند، فولمن دچار اضطراب می شود و
یادآوری ضعف و سستی ناشی از حجامتی که 20 سال پیشتر دیده بود، بر او غلبه می کند.
فیلم در پرداخت به دیگر سربازان و ارجاع به گذشته ی خاطرات آنها در لبنان و سال
های قبل از جنگ (بعضی خاطراتشان بامزه هستند) آهنگ منظم خوبی دارد. کل فیلم شبیه
یک سفر جان گداز است، آلیس در سرزمین عجایبی برای جهان بعد از فجایع 11 
سپتامبر،
در حالی که جنگ همچنان ادامه دارد و تمام زیبایی فیلم «والس با بشیر» در همین نکته
خلاصه شده است. فولمن برای تبدیل فیلم به انیمیشن دو سال کار کرده با گروهی از
هنرمندان که طراحی های دستی خود را با آخرین تکنولوژی روز ترکیب کرده اند. این
فیلم به تماشاگر اجازه می دهد تا به مناطق ممنوعه ی دنیای فانتزی شخصیت ها وارد
شود، در حالی که فضای آن به اندازه ی مرگبار بودن گلوله های واقعی، حقیقی به نظر
می رسد.
اگرچه «والس با بشیر» مقطع زمانی خاصی را روایت می کند و با روایت برخی از بازماندگان آن فجایع ادامه می یابد، اما طرح داستانی آن جهان شمول است. ما سربازی را می بینیم که مشتاق است تا به ارتش بپیوندد، چون در دبیرستان شاگرد بی عرضه ایی بوده و می خواهد خودش را اثبات کند (و دخترها را تحت تاثیر قرار دهد). رهبر ایده آل گرای کشور بشیر گِمایِلِ لبنانی را می بینیم که تحریک کننده ی قتل عام ها و اقدامات وحشیانه و انتقام جویانه بر علیه زنان، مردان و بچه های بی گناه است. بسیار شبیه به چهره های غیرمردمی اسرائیل (آريِل شارون و مِناخيم بِگین)، به همراه چهره های نا آشنا (پسران فلسطینی و شبه نظامیان فالانجی) که تماشاگر را به یاد حوادث اخیر غزه می اندازد.
شاید به نظر برسد
که «والس با بشیر» قصد متهم ساختن رهبران سیاسی اسرائیل را دارد، اما فولمن
داستان مهم تری برای بازگو کردن دارد: این جنگ بر تمامی کسانی که در آن شرکت
دارند، عوارض بدی خواهد داشت. حتی نسل های آینده هم ممکن است دچار چنین سطحی نگری
در مسیر یافتن یک زندگی موفق بشوند. هنگام تماشای «والس با بشیر» ما شاهد، شاهدان
این جنگ هستیم، و آسیب هایی را که در این مسیر دیده اند، ما هم تجربه می کنیم.
فولمن به فیلم خود عنوان مستندِ انیمیشنی داده است، و می گوید ساختن این فیلم مانند یک روان درمانی برای او عمل کرده است. این چنین است که شیوه درمانی فولمن تبدیل به هدیه ای به تمامی سینما دوستان سراسر دنیا شده است تا این قسمت از زندگی را که با هنرمندی به تصویر کشیده شده، تماشا کنند. آن هم به صورت فیلمی کاملا متاثرکننده و در عین حال سرگرم کننده، مانند کار پیکاسو (گورنیکا) این فیلم پرده ی نقاشی وسیعی است که با مناظری که از جنگ نشان می دهد، همه را شوکه می کند. «والس با بشیر» رویداد مهمی است که می تواند الهام بخش ایجاد ترس و بحث پیرامون موضع ارزش دادن به زندگی بشر در مقابل ایجاد جنگ باشد.
دیدگاه ها
فیلم ناراحت کننده ای هست. پس از تماشای فیلم تا چند روز ناراحت بودم.