بازشناسی نشانه های یک دوران
- نویسنده : ساسان دُسی
«بورسالینو» البته فیلمی متوسط است که می
توان به چند جنبه ی آن توجه نشان داد. نخست آنکه فیلمنامه آن را ژان کلود کاریر با
همکاری کلود سوته نگاشته است، و کاریر یکی از فیلمنامه نویسان فیلم های دوره ی دوم
لوئیس بونوئل از جمله «شبح آزادی» ست هرچند که در «بورسالینو» عمده ضعفی که به چشم
می آید متوجه فیلمنامه ی حلقوی آن است. «بورسالینو» وحدت موضوعی دراماتیک را رعایت
نمی کند و از ابتدا تا انتهای فیلم با ثابت نگه داشتن دو گنگستر اصلی، موضوعاتی
محور قرار می گیرد که چون حلقه هایی به هم متصل می شوند. بورسالینو بعد از 4 سال
از زندان آزاد می شود و سراغ دوست دخترش، لولا را می گیرد که ظاهرا با کاپلو دوستی
و ارتباط برقرار کرده است. درگیری هجوی که میان بورسالینو و کاپلو روی می دهد آن
دو را تبدیل به دو دوست صمیمی می کند. به تدریج ماجرای لولا (و نیز شخصیت وی در
فیلمنامه) به فراموشی سپرده می شود و در سایه قرار می گیرد، و ماجرایی دیگر در
مرکز توجه قرار می گیرد. پلات فرعی آشنایی با یک بوکسور غیرحرفه ای به نام هانس
پطروس و کشاندن وی به میدان مبارزه با کیت موریس که زمینه ی آشنایی قاضی رینالدی و
کاپلو را فراهم می کند. بورسالینو و کاپلو به مهمانی قاضی رینالدی دعوت می شوند و
این مهمانی موجبات آشنایی با سیمون (خواهر رینالدی) را فراهم می آورد که ظاهرا
شوهرش قصد در اختیار گرفتن بازار ماهی را دارد، و از بورسالینو و کاپلو تقاضای
همکاری می کند. از سوی دیگر کاپلو با ژانت آشنا می شود که سبب سازِ مقابله و
درگیری با گنگستر دیگری به نام پولی می شود، و به این ترتیب همانگونه که می بینید
سیرِ حوادث و وقایع بی آنکه موضوعی خاص محور دراماتیک فیلمنامه قرار بگیرد ادامه
می یابد و موجبات تشتت موضوعیِ فیلمنامه را فراهم می سازد.
دومین نکته ی مورد توجه در فیلم این است
که داستان و وقایع «بورسالینو» در دهه ی 1930 رخ می دهد. در ابتدای فیلم به
تماشاگر گفته می شود که داستان آن در مارسیِ سال 1930 روی می دهد. دوران رکود
اقتصادی دهه 1930 آنقدر اهمیت دارد که چندین فیلم در مورد آن دوران ساخته شود که
شاید در نخستین ارجاع به ذهن دو فیلم شاخص «بانی و کلاید» (آرتور پن - 1967) و «خوشه های خشم» (جان فورد - 1940) مورد توجه قرار می گیرد. «بورسالینو» هرچند
که اهمیت دو فیلم یاد شده را ندارد اما از لا به لای آن می توان نشانه های یک
دوران را بازشناسی کرد. رشد دو گنگستر خرده پا از کارهایی کوچک تا تبدیل شدن به یک
قمارخانه دار تا آنجا که در گردهمایی تبلیغاتی قاضی رینالدی برای نمایندگان مجلس
حاضر می شوند و حتی می توانند نقشی تعیین کننده داشته باشند. از سوی دیگر می توان
به نقش قاضی رینالدی را (به عنوان نماینده قانون) در این دوران اشاره کرد که در
خفا با گنگسترهایی سروکار دارد که در واقع باید با آنها مبارزه کند.
به هم پیوستن یک قاضی و دو گنگستر را می توان حاصل یک هرج و مرج اقتصادی دانست،
آنارشیستی اقتصادی که موجبات رشد نامتوازن دو گنگسترِ خرده پا تا رسیدن به خرده
بورژواهایی که نقشی تعیین کننده در سیاست جامعه را بازی می کنند داشته باشند. و
سرانجام نکته آخر که باید مورد توجه قرار گیرد حضور آلن دلون در مقام تهیه کننده
است بدون آنکه تاکیدی از سوی فیلمساز بر روی او باشد. می توانید مقایسه کنید این
موضوع را با فیلم های وطنی که یک بازیگر، تهیه کننده نیز هست.
دیدگاه ها
اولین نفری باشید که در این باره چیزی می نویسد...