«جامهدران» روایتی با جامه زنانه
شنبه ۲۹ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۱۹:۱۴
- نویسنده : سحر عصرآزاد
«جامه دران» حميدرضا قطبی بر اساس فيلمنامه ای از ناهيد طباطبايی و قطبی و بازنويسی امير مهاجر، اقتباسی از رمانی به همين نام به قلم طباطبايی است. فيلم در سه اپيزود -كه مقاطع زمانی گذشته تا حال را به شكل مجزا روايت می كند- داستان زندگی زنی به نام شيرين را دنبال می كند. اپيزوديک بودن فيلم اين امتياز را به كار داده كه در هر بخش يک كاراكتر زن به واسطه ارتباطش با شيرين محوريت پيدا كند و به اين ترتيب با كنار هم قرار گرفتن قصه زندگی مادر و مادرخوانده شيرين، درام زندگی او تكميل شود. اپيزود اول در زمان حال می گذرد و با آمدن شيرين پس از سالها از خارج از كشور برای مراسم فوت پدرش آغاز می شود.
اين بخش روايتی خاص همراه با تعليق هاي هوشمندانه و جذاب دارد كه قصه را با علامت های سوالی مواجه می كند كه به تدريج در همان اپيزود و اپيزودهای ديگر به اين پرسش ها جواب داده می شود. به خصوص گروه بازيگران و فضاسازی اين اپيزود كه واگويه های شيرين را به گوش مخاطب می رساند جذابيت كشف رمز از زندگی اين كاراكتر و ابهام هاي پيش روی او را بيشتر می كند. همان طور كه اشاره شد حضور مهتاب كرامتی و افسر اسدی هم به قوام يافتن اين كاراكترها و روابط شان و البته فضاسازی لازم كمک كرده است. در اپيزودهای بعد به تدريج زمان به عقب رفته و ابتدا روايت مادر شيرين به تصوير كشيده می شود كه از خلال آن معلوم می شود او يك مادرخوانده است. در اين بخش به واسطه باورپذير نبودن فضا، روابط و مناسبات اين زمان خاص و البته جنس شخصيت ها و پرداخت آنها كه حتی در ديالوگ ها نيز نمود پيدا كرده، جديت و پيچيدگی اين درام و طبعاً فضاسازی با مشكلاتی مواجه می شود كه به همراهی تنگاتنگ با كار لطمه می زند. به خصوص در اين دو اپيزود، نريشن كه كليدی برای پی بردن به درونيات شيرين در اپيزود اول و تاكيد بر تنهايی و نداشتن حرف مشترک با اطرافيان بود، كاركرد دراماتيک خود را از دست داده و تبديل به تمهيدک براک ارايه اطلاعات مستقيم می شود كه در بسياری از موارد بيان كننده همان رويدادی است كه در صحنه رُخ می دهد و مخاطب شاهد آن است. طبعاً اين وجه برآمده از منبع ادبی اقتباس است و در صورتی می توانست تبديل به مولفه ای دراماتيک در يك اثر سينمايی شود كه كاركردی هوشمندانه همچون اپيزود اول پيدا می كرد. در اپيزود سوم كه به روايت مادر روستايی واقعی شيرين می پردازد اين اشكال در بازسازی روابط و شخصيت پردازی ها و البته نريشن غيركاربردی بيشتر خودنمايی می كند.
نكته پايانی اين كه پرداختن به قصه زندگی زنانی از يک خانواده در چند نسل و در طول زمان، لزوماً نمی تواند يک اثر را واجد نگاه جامعه شناسانه به اين قشر در گذر زمان كند، همان طور كه «جامه دران» در نهايت يک فيلم قصه گوک سرراست است كه با دقت نظر در شخصيت و درام پردازی می توانست تبديل به اثری هوشمندانه تر شود.
اين بخش روايتی خاص همراه با تعليق هاي هوشمندانه و جذاب دارد كه قصه را با علامت های سوالی مواجه می كند كه به تدريج در همان اپيزود و اپيزودهای ديگر به اين پرسش ها جواب داده می شود. به خصوص گروه بازيگران و فضاسازی اين اپيزود كه واگويه های شيرين را به گوش مخاطب می رساند جذابيت كشف رمز از زندگی اين كاراكتر و ابهام هاي پيش روی او را بيشتر می كند. همان طور كه اشاره شد حضور مهتاب كرامتی و افسر اسدی هم به قوام يافتن اين كاراكترها و روابط شان و البته فضاسازی لازم كمک كرده است. در اپيزودهای بعد به تدريج زمان به عقب رفته و ابتدا روايت مادر شيرين به تصوير كشيده می شود كه از خلال آن معلوم می شود او يك مادرخوانده است. در اين بخش به واسطه باورپذير نبودن فضا، روابط و مناسبات اين زمان خاص و البته جنس شخصيت ها و پرداخت آنها كه حتی در ديالوگ ها نيز نمود پيدا كرده، جديت و پيچيدگی اين درام و طبعاً فضاسازی با مشكلاتی مواجه می شود كه به همراهی تنگاتنگ با كار لطمه می زند. به خصوص در اين دو اپيزود، نريشن كه كليدی برای پی بردن به درونيات شيرين در اپيزود اول و تاكيد بر تنهايی و نداشتن حرف مشترک با اطرافيان بود، كاركرد دراماتيک خود را از دست داده و تبديل به تمهيدک براک ارايه اطلاعات مستقيم می شود كه در بسياری از موارد بيان كننده همان رويدادی است كه در صحنه رُخ می دهد و مخاطب شاهد آن است. طبعاً اين وجه برآمده از منبع ادبی اقتباس است و در صورتی می توانست تبديل به مولفه ای دراماتيک در يك اثر سينمايی شود كه كاركردی هوشمندانه همچون اپيزود اول پيدا می كرد. در اپيزود سوم كه به روايت مادر روستايی واقعی شيرين می پردازد اين اشكال در بازسازی روابط و شخصيت پردازی ها و البته نريشن غيركاربردی بيشتر خودنمايی می كند.
نكته پايانی اين كه پرداختن به قصه زندگی زنانی از يک خانواده در چند نسل و در طول زمان، لزوماً نمی تواند يک اثر را واجد نگاه جامعه شناسانه به اين قشر در گذر زمان كند، همان طور كه «جامه دران» در نهايت يک فيلم قصه گوک سرراست است كه با دقت نظر در شخصيت و درام پردازی می توانست تبديل به اثری هوشمندانه تر شود.
منبع :
فیلم نگاه
دیدگاه ها
فیلم ارزش یک بار دیدن رو داره. شاید 10 دقیقه ی اول پشیمون بشید اما صبر داشته باشین و تا آخر فیلم رو حتما ببینید حتماً خوشتون میاد.