پارادوکس
یادداشت های جشنواره
سه شنبه ۲۰ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۰:۰
- نویسنده : مهرزاد دانش
شمایل متفاوت لیلا حاتمی در نقش زنی بزهکار و قانونگریز، قطعاً اولین نکتهای است که در فیلم «من» به چشم میآید و بازی طبق معمول خوب حاتمی در ایفای چنین نقش دشواری، مخصوصاً با توجه به محدودیتهای جاری در سینمای ایران، آن را از یک نکتهی قابلتوجه به یک امتیاز بزرگ ارتقاء داده است، اما این همهی امتیازهای فیلم نیست و باید حسن اصلی فیلم را در انسجامی جستوجو کرد که سهیل بیرقی بین اجزای مختلف فیلم برقرار ساخته است. «من» با اینکه داستان پرملاطی ندارد و متشکل از خردهروایتهایی است که آذر، زن بزهکار ماجرا، با آنها مواجه میشود (مرد بساز بفروش، جوان خواننده، و زن زمیندار) و در هر یک مصداقهای مختلفی مانند شرخری، توزیع قاچاقی نوشیدنیهای الکلی، قاچاق انسان، تلکه کردن، دور زدن قانون و... .دیده میشود، ولی بین این نمودهای پراکنده، محوریت پررنگ آذر چنان خوب پرداخته شده که عملاً روند فراز و نشیبهای شخصیتی این زن، به آنها جهت و عمق میدهد.فیلم بر خلاف نمونههای مشابه، نه به دنبال تبعیت از الگوهای اخلاقی کلیشهای است که زن را در شمایلی منفی ترسیم کند و نه طبق ادابازیهای متأخر، فضایی همدلانه و سمپاتیک را گرداگرد او پرورش میدهد. فیلم فقط موقعیت او را نمایش میدهد؛ با همهی خونسردیهای ظاهری و اضطرابهای درونیاش؛ و همین ذهنهای کلیشهزده را در درک متداول خوب یا بد بودن آدمهای داستان یک فیلم سینمایی با تلنگر مواجه میکند. شخصیت آذر، به مثابه بزهکاری که گویی دیگر از گریز و نقش بازی کردن و مراقب بودن خسته شده، در وضعیتی پارادوکسیکال گرفتار شده است: از یک طرف بهشدت مواظب است که ردی از خود به جا نگذارد که مأموران قانون متوجه خلافکاریهایش شوند و از سوی دیگر خیلی هم هشدارهای کسانی را که مزدور کرده به او آمار بدهند جدی نمیگیرد. شاید تأکید بر همین بلاتکلیفی، که در فصلهای حضور او به عنوان مربی نوازندگی، شکل و شمایل مضاعفی به خود میگیرد، مهمترین سنجهی اخلاقی اثر باشد که به دور از معیارهای قالبی و سنتی، به تحلیل وضعیت یک خلافکار میپردازد. با این حال فیلم در نوع پایانبندیاش (حضور ناگهانی جوان خواننده در خانهی آذر در هویتی متفاوت از شمایل قبلیاش) تا حدی شتابزده عمل میکند و میشد همین ایده را با مقدمهچینیهای بیشتر پرورش داد و در عین حال غافلگیرکنندگی موضوع را هم حفظ کرد.
منبع :
فیلم نگاه
دیدگاه ها
یک فیلم خوب با بازی فوق العاده خوب لیلا حاتمی و یک موسیقی خیلی خوب. در مجموع فیلم رو دوست داشتم.
لیلا حاتمی فوق العاده هست. خود فیلم هم فیلم قابل قبولیه به عنوان کار اول.
یکی از فیلم های خوب امسال بود. بازی لیلا حاتمی مثل همیشه حرفه ای بود. من که فیلم رو پسندیدم.