بحران در سرزمین پنگوئن ها

---

• نویسنده : راجر ایبرت
• |
• ترجمه : راضیه خضری

ترانه و سکانس موزیکال افتتاحیه ی انیمیشن «پاهای شاد 2» من را به یاد مراسم رقصی که ژانگ ییمو برای افتتاحیه ی المپیک 2008 طراحی کرده بود می اندازد. هزاران هزار پنگوئن، در اوج هماهنگی، آواز می خوانند و می رقصند و پایکوبی می کنند. آدم از خودش می پرسد نکند مثل رقاص های چینی مراسم المپیک کسی آنها را از طریق گوشی های کوچک راهنمایی می کرده؟ ولی آخر گوش های پنگوئن ها کجای سرشان قرار گرفته؟

واقعیت این است که برای انیماتورها، کار بر روی پنگوئن ها به نسبت بقیه حیوانات سخت تر است. آنها نه می توانند بخندند، نه چشمک بزنند؛ نه ابرو بالا بیاندازند. به جای دست باله دارند. برای همین مجبوریم به جای رقص، دو تا پای گنده را تماشا کنیم که در چند سانتیمتری یک هیکل گرد و قلمبه قرار دارند و قطعا این حرکات نمی تواند ما را به یاد رقص های زیبا و موزونِ فِرِد آستر بیندازند. تقریبا همه ی پنگوئن ها شبیه هم هستند. مطمئنم که خودشان می توانند همدیگر را تشخیص دهند، اما من که خوشحال شدم یکی از آنها ژاکت بافتنیِ رنگین کمانی و چند رنگی پوشیده بود، و دوست داشتم هرکدامشان نشانه و علامت مشخصی مثل کلاه بیسبال یا خالکوبی داشتند.

شاید مخاطبین کم سن و سالِ این فیلم با نظر من موافق نباشند. قسمت اول «پاهای شاد» که توسط خودِ جورج میلر در سال 2006 ساخته شده بود، 360 میلیون دلار فروش کرد و برنده جایزه اسکار بهترین انیمیشن نیز شد. قهرمان فیلم، مامبل (الیجا وود) به همراه پسر کوچکش اریک (اِوا اکرِس) یک بار دیگر وارد صحنه می شوند. در قسمت دوم، هر دوی آنها و حدود ده دوازده پنگوئن دیگر، شیر دریایی، کریل و مرغ دریایی به عنوان شخصیت های داستانی در نظر گرفته شده اند. چند هزار جانور دیگر هم هستند که برای فیلم حکم اعضای یک گروه رژه را دارند. جانوران زیادی هستند که هیچکدام از هم نوعانشان نقش فردی در فیلم ندارند و ما آنها را همیشه به صورت جمع و گروه می بینیم. پرنده ها زیاد شبیه پرنده نیستند، و یا این که وقتی کریل ها خطر خورده شدن را به جان می خرند نگرانشان می شویم؛ البته قرار نیست که نسبت به چند تن ماهی که خروار خروار و زنده زنده بلعیده می شوند، احساس دلسوزی و همدردی داشته باشیم.

در این فیلم هم، همانطور که در قسمت اول هشدار داده شده بود قطب جنوب در حال آب شدن است. در «پاهای شاد 2» تکه ای بزرگ از یک کوه یخ جدا شده و باعث می شود تا گروه بزرگی که بعدا به نام مجمع پنگوئن ها خوانده می شوند در یک گودال بزرگِ دره مانند گیر بیفتند که به نظر می رسد هیچ راه فراری از آن وجود نداشته باشد. خوشبختانه اریک و چند نفر از دوستانش که پنگوئن های تخس و شیطانی هستند و از خانه فرار کرده اند، بیرون از گودال هستند و بیشترِ تکاپو، و جنب و جوش فیلم صرفِ پیدا کردن راهی برای نجات گروه بزرگ پنگوئن ها می شود. پنگوئن های فیلم باید هرچه زودتر راهی برای خلاصی از وضعیتی که در آن گرفتار شده اند پیدا کنند یا این که از گرسنگی بمیرند.

«پاهای شاد 2» مانند فیلم موزیکالی ست که با هر نوع سلیقه ای جور در می آید. از ترانه We Are the Champions اثر گروه کوئین گرفته تا قطعه آواز تک نفره ی E Lucevan Le Stelle از اپرای Tosca اثر پوچینی در بخش های موسیقی فیلم وجود دارد. آدم حیران و انگشت به دهان می ماند که این پنگوئن ها پوچینی را از کجا می شناسند. بعد می بینید که درک این که آنها کوئین را از کجا می شناسند هم به همین اندازه عجیب است. البته مهم نیست. چون مخطبان کم سن و سال که اصلا نمی دانند قطعه ی آواز تک نفره چیست، و احتمالا خیلی راحت از موسیقی فیلم لذت می برند.

زندگی موجودات ساکن در خشکی با یک داستان موازی در هم تنیده شده است که دو کریل نارنجی با صداپیشگی براد پیت و مت دیمون شخصیت های اصلی آن هستند. واقعا حاضرید چقدر بدهید تا فیلم پشت صحنه ای از جلسه صداگذاری این دو در کنار هم را ببینید؟ در ضمن شاید از خودتان بپرسید کریل چیست؟ بد نیست بدانید کریل جانوری شبیه میگو با تعداد زیادی پاهای دراز و باریک و از راسته ی سخت پوستان است. این بی مهرگان در همه آب های همه اقیانوس های جهان پیدا می شوند. همانطور که از جر و بحث های تند و تیز، و تمام نشدنیِ خودشان هم مشخص است، کریل ها آخرین حلقه زنجیره غذایی در قطب جنوب هستند و نهنگ های کوهان دار و جانورانی از این قبیل، به یکباره و به صورت یکجا چندین هزار عدد از آنها را می بلعند. دلیل این که این دو کریل زنده مانده اند این است که با بقیه فرق دارند و از همین رو شهامت این را داشته اند تا گله یا توده شان را ترک کنند. به نظر شما استفاده از همین لغت گله، پائین آوردن عزت نفس کریل ها نبوده است؟ این که کسی عضو یک گروه، مدرسه، تیم، دسته، طایفه یا قبیله ای باشد یک چیز است و عضو یک گله یا توده بودن، چیزی دیگر.

چون باید کل اتفاقات اصلی داستان نزدیک گودال عمیقِ یخیِ دره مانند که پنگوئن ها در آن گرفتار شده اند رُخ بدهد، پس امکان در پیش گرفتن دو رویه وجود دارد: بالا رفتن از دیوارها و یا سُر خوردن به سمت پائین. پنگوئن ها مهارت خاصی در سُر خوردن روی شکم های فربه و نرم خود دارند، و بعضی از شیرین کاری هایشان شبیه ورزش های پرخطر است. فیلم در طول داستانِ خود، نکته های آموزنده ای در مورد زندگی خانوادگی، اعتماد به نفس و امیدواری به مخاطب می آموزد، و همینطور اهمیت این موضوع را که سعی کنید تا حد امکان، جایگاه بالاتری در زنجیره غذایی داشته باشید!

اما با این وجود به نظر من، انیمیشن «پاهای شاد 2» فیلم آبکی و کم رمقی ست. از نظر ساختار، انیمیشنِ زیبا و جذابی به شمار می رود، موسیقیِ آن هم باعث می شود تا کاراکترها بیکار نمانند، اما گفت و گوهای فلسفی و تحلیلی فیلم، بیش از حدِ تحمل است. نکته ی آخر این که با تماشای فیلم  یک بار دیگر به نظرم رسید که پنگوئن بودن واقعا سخت و طاقت فرساست.

منبع : فیلم نگاه