پایانی آبرومندانه برای یک اثر حماسی

---

• نویسنده : مانولا دارجیس
• |
• ترجمه : لیلا رحمان ستایش
• |
• منبع : نیویورک تایمز

پس از گذشت 8 سال از آخرين قسمت از سري فيلم هاي «بتمن»، کريستوفرنولان با ساخت «شواليه تاريکي به پا می خیزد» به اين سه گانه ی پست مدرن و شخصيت چند بُعدي بازيگر اصلي اش – بتمن- پايان مي دهد. به راستي پس از ساخت «شواليه تاريکي» (2008)، فيلم جديد «شواليه تاريکي به پا می خیزد» است که مي تواند يک پايان آبرومندانه و رضايت بخش براي آثار «نولان» باشد و بهتر از اين نيز نمي شد! در حالي که سينماي هاليوود چندان رونقي نداشت، اين اثر جديد نولان بود که توانست با ظهور و اکران به موقع موج جديدي را در فضاي سينماها ايجاد کند.
در اين اثر جديد هم باز با يک شخصيتِ ضددولتي، طغيانگر و انتقام جو روبه رو هستيم که فضاي شهر را متشنج کرده که بتمن بايد به جنگ با او برود و آرامش را بازگرداند؛ داستان اصلي فيلم 8 سال پس از «شواليه تاريکي» را تعريف مي کند. بروس دين – کرستين بیل- که نقش بتمن را بازي کرده، حال به ميانسالي رسيده و ديگر قدرت و توان جسمي گذشته را ندارد. او بيشتر دوست دارد، فضاي اطرافش و به ويژه شهر گاتهام آرام باشد تا او نيز به آرامش برسد. همراه و پرستار هميشگي او يعني آلفرد - مايکل کين- نيز در اين اثر همراهش است. او مي خواهد که بروس از لاک درون خود بيرون آمده و با ازدواج کردن و تشکيل زندگي دادن از فضاي خشن نبرد انتقام جويي و درگيري دور شود. در اثر جديد کميسر اُولدمن نيز دوباره نقش آفريني مي کند. او با کمک کارآگاه جان بليک - جوزف گوردون لِویت- سعي دارند بتمن را در کارش کمک کرده و در ضمن به پرونده هاي محوله ی خود نيز رسيدگي نمايند.  از ديگر شخصيت هاي اين فيلم تلخ و تاريک مي توان به شخصيت زن گربه اي با بازي آن ها تاوي اشاره کرد. زن گربه اي داراي شخصيت چندگانه و پيچيده اي است که مخاطب را دچار سردرگمي و قضاوت چندگانه مي کند. تماشاگر در حين و به ويژه در پايان فيلم متوجه نمي شود که او يک دوست و يا نيروي خودي بود يا دشمن! آن ها تاوي تلاش بسياري مي کند تا بتواند از عهده نقش توأم با طنز خود برآيد، اما به نظر مي آيد که چندان موفق نبوده است. و سرانجام شخصيت بد فيلم که بتمن را مجبور به جنگ و درگيري دوباره مي کند. بين - تام هاردي- يک اخراجي از لیگ سايه هاست که در قسمت نخست فيلم هاي «بتمن» با عنوان «بتمن می آغازد» نيز بازي کرده بود. او حالا در قسمت شوم به شهر گاتهام بازگشته و در صدد انتقام جويي بر مي آيد. او باعث مي شود که «بتمن» دوباره به سراغ لوسیوس فاکس - مورگان فريمن - برود و تجهيزات جديدش را براي آغاز نبردي دوباره از او  بگيرد. کارگردان تلاش بسياري مي کند تا بتواند تمامي اين شخصيت ها را به طرز معقولانه و منطقي در فيلم بگنجاند و به تدريج به تماشاگرش معرفي نمايد.
در «شواليه تاريکي به پا می خیزد» اگرچه با تعدد شخصيت ها روبه رو مي شويم، اما ارتباط منطقي و نحوه ورود آنها به بازي سبب شده تا تماشاگر همگي را پذيرفته و ارتباط برقرار کند. فيلم «شواليه تاريکي به پا می خیزد» اقتباسي آزاد از قصه مصور «شواليه تاريکي باز مي گردد» اثر فرانک ميلر است که در سال 1986 منتشر شد. نولان به عنوان يک کارگران در سري فيلم هاي «بتمن» همواره ميان "خوبي و بدي"، "نجات دهنده يا انتقام گيرنده"، "انسان يا حيوان" بودن دست و پا زده است. او در ساخت سه گانه هاي خود سعي کرده هر دو قطب خوبي و شرارت يا پليدي و پاکي را با هم مقايسه نموده و قضاوت را به تماشاگر واگذار کند. در اثر «شواليه تاریکی به پا می خیزد»، نولان در تلاش است تا شخصيت منفي فيلم یعنی بين به هيچ عنوان شبيه شخصيت فيلم قبلي اش جوکر نباشد. او حتي چهره جديدي را براي بين ساخته که مخاطب را به ياد فيلم «سکوت بره ها» (جاناتان دِمی-1990) مي اندازد. او دو شخصيت اصلي بتمن و بين را با يکديگر روبه رو مي کند تا بار ديگر موجي از انفجارها، تعقيب و گريز ،و نبردهاي تن به تن شکل بگيرد و مخاطب به شور و هيجان بيفتد.
مشاهده ويراني و فروپاشي يک شهر کاري بسيار دشوار است. به ويژه آنکه يادآور حوادثي چون 11 سپتامبر باشد اما در اين اثر نولان با مهارت اين حادثه را دستمايه قرار مي دهد و شخصيت بتمن را در مرز ميان خوب و بد مي گذارد. بتمن در اين لحظات سرگردان و پريشان ميان اِعمال قانون دولت و يا بي اعتنايي به قانون و انتقامجويي شخصي معطل و درمانده شده است. کارگردان وظيفه شناسي و احساس مسئوليت بتمن را به حالت تعليق در مي آورد تا او خود تصميم بگيرد که در مقابل شرارت هاي شخصيت شرور فيلم چه واکنشي را بايد نشان دهد؟ فيلم در کنار تاريک، تلخ و گزنده بودن، سعي دارد تا در طول 2 ساعت و 45 دقيقه نهايت سرگرمي و هيجان را براي مخاطب خود به وجود آورد. « شواليه تاريکي به پا می خیزد» در مقايسه با «شواليه تاريکي» بسيار تاريک تر و گزنده تر است که اين تلخي و گزندگي را حتي در صحنه هاي کمدي آن نيز مي توان ديد.
بازي بازيگران نيز از نقاط قابل توجه اين اثر جديد است. نولان سعي کرده تا شخصيت بين بسيار متفاوت تر از شخصيت جوکر با بازي هيث لجر در «شواليه تاريکي» باشد که اين تفاوت را در فُرم چهره آن می توان مشاهده کرد. کريستين بيل نيز در نقش بتمن همان بازي گذشته اش را تکرار مي کند با اين تفاوت که نسبت به 8 سال قبل انرژي جسمانی کم تری داشته و نمي تواند همچون گذشته به تحرک و جدال بپردازد.
کريستوفرنولان اگرچه اثر بسيار به ياد ماندني ديگري به نام «آغاز» (2010) را نيز در کارنامه هنري خود ثبت کرده است اما بي شک نام او با فيلم هاي «شواليه تاريکي» و به ويژه شخصيت بتمن عجين شده است. فيلم «شواليه تاريکي به پا می خیزد» در واقع خط پاياني بر ابَرقهرمانان فيلم هاي نولان مي کشد تا تماشاگر با همان ذهنيتي که از آنها براي خود ساخته آنان را فراموش نمايد. ابَرقهرماناني که توانسته اند آرامش و اميد را به گاتهام سيتي بازگردانند.

منبع : فیلم نگاه