پر کردن جای خالی «هری پاتر»!

---

• نویسنده : جیمز براردینلی
• |
• ترجمه : پیمان جوادی

«موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» به عنوان یک اسپین‌آف مستقل که ما را به زمان قبل از دنیای افسونگر «هری پاتر» می‌برد، سفر دو ساعته‌ی جذاب و سرگرم کننده ای است. به عنوان اولین قسمت از یک مجموعه‌ی جدید فانتزی-ماجراجویانه که تصمیم بر دنباله‌دار بودن آن گرفته شده، موفقیتش چندان حتمی نیست. بهترین بخش «موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» آن‌جایی ست که به خط داستانی وفادار مانده است. قسمت‌هایی که تلاش کرده تا روایت را گسترش دهد، جذابیت کمتری دارند.

احساس بدبینی به وجود مجموعه‌ی جدید، طبیعی است (بخصوص این که ساخت پنج فیلم از آن به عنوان دنباله گزارش شده). با توجه به ثروت کلانی که کمپانی «برادران وارنر» از مجموعه‌ی هری پاتر عایدش شد، بعید به نظر می‌رسید که با اکران آخرین قسمت «هری پاتر و یادگاران مرگ: قسمت دوم» از آن دل بکند. جی.کی رولینگ خالق «هری پاتر» داستان جدیدی را به نگارش درآورد و تنها به شرطی اجازه‌ی اقتباس سینمایی از آن را صادر کرد که نه تنها طرح کلی قصه را بنویسد بلکه فیلمنامه را نیز خودش تهیه کند و به این ترتیب این اثر روانه‌ی سینماها شد. بنابراین، اگرچه شکّی نیست که سودآوری در اولویت اوّل سازندگان این محصول بوده ولی خوشبختانه حاصل کار ناامیدکننده نیست و با اثری خوش ساخت و سرگرم‌کننده مواجه هستیم.

«موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» به حد کافی از کتاب‌ها و فیلم‌های «هری پاتر» جدا هست که بیننده بتواند با خیال راحت و بدون نیاز به آشنایی با دنیای «هری پاتر» که از لحاظ زمانی بعد از این مجموعه است، از آن لذّت ببرد. اما فیلم تعدادی پیوند و ارجاع به این دنیا دارد که طرفداران سرسخت آن را دلخوش کند و به آنها بفهماند که با وجود تغییر زمان و مکان در فیلم، هنوز در فضایی مشابه آن حضور داریم. به جای این که داستان در انگلستان حدود سال 2000 سپری شود، در میانه‌ی دهه‌ی 1920 در نیویورک سِیر می‌کند.

فیلم بر روی شخصیت نیوت اسکمندر (ادی ردمین)» جادوگر انگلیسی تمرکز دارد، که سفر آمریکایی ادیسه‎وار خود را با پیاده‌ شدن از کشتی در جزیره  اِلیس (جزیره ای در بالای خلیج نیویورک) آغاز می‌کند. او با خود یک چمدان قهوه‌ای را حمل می‌کند که چیزی بیشتر از یک وسیله‌ی شخصی است. این چمدان درگاهی است به بُعدی دیگر؛ جایی که مجموعه‌ی "موجودات شگفت‌انگیز" او در آن ساکن هستند. هنگامی که بر اثر یک حادثه‌ی بداقبالانه تعدادی از موجودات او فرار می‌کنند، مجبور می‌شود در سطح شهر به دنبال شکار و گیر انداختن آنها باشد. طی مسیر، با مَشَنگ زاده ای به نام جیکوب کووالسکی (دن فوگلر) همراه می‌شود که او هم چمدانی شبیه چمدان نیوت دارد. تینا گلدشتاین (کاترین واترستون) مامور کنگره‌ی جادوی آمریکا، فعالّیت‌های جادوگران خارجی را زیر نظر دارد و قصد دارد نیوت را به اتهام وارد کردن غیرقانونی مخلوقات جادویی احضار کند. ماجرای نیوت توجه مدیر «سازمان امنیت جادویی» آمریکا، پرسیوال گریوز (کالین فارل) را جلب کرده آن هم زمانی که ممکن است مسئله‌ی جادوگری که از دید عموم پنهان نگاه داشته‌ شده، همگانی شود.

صحنه‌هایی که نیوت و انجمن به دنبال موجودات می‌گردند، جزو لذّت‌بخش‌ترین قسمت‌های فیلم است. کلکسیون هیولاهای فراری عبارتند از یک مخلوق غول‌پیکر که دنبال یافتن جفت است، یک حیوان پستاندار و کیسه‌دار که اشتهای عجیبی به طلا و الماس دارد، یک مار بالدار که برای هرچه بزرگ‌تر شدن تلاش می‌کند و یک موجود نامرئی که پیدا کردنش بسیار دشوار است. این جستجوی شکارمانند، قهرمانان شجاع و بی‌باک ما را به همه جای نیویورک از جمله فروشگاه بزرگ «میسیز» و باغ‌وحش مرکزی می‌کشاند. همچنین مسیرشان به مترو هم می‌افتد و زمانی را هم در مرکز فرماندهی کنگره‌ی جادو سپری می‌کنند.

مهم‌ترین قسمت فیلم زمانی رُخ می‌دهد که فضا را برای تقابل دو نیروی خیر به رهبری نیوت و شر به سرکردگی جادوگر تاریکی گرت گریندِلوالد (جانی دپ) مهیا می‌کند. ما به اندازه‌ی کافی گریندلوالد (که قبلا در «هری پاتر و یادگاران مرگ: قسمت اول» حضور داشت) را نمی‎بینیم تا بتوانیم درباره‌ی او نظری بدهیم اما امیدواریم سازندگان فیلم، رفتار کاپیتان اسپاروگونه‌یِ دپ را روی شخصیتی چون ولدمورت پیاده نکرده باشند. این جنبه‌ی تقابل خیر و شر ممکن است «موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» را همانند دیگر فیلم‌ها معمولی سازد، و اگر رولینگ آن را به شکلی غیرمنتظره خلق نکرده‌باشد، خبر خوبی نیست.

فیلم‌های «هری پاتر» همانند کتاب‌هایش دارای جذابیت هایی بود که آن را موفق جلوه داد. فیلم‌ها به تدریج جدی و جدی‌تر شدند و بیننده را میهمان جهانی کردند که جادو و مادیّت در توازن مسالمت‌آمیزی به سر می‌بردند. «موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» کمی متفاوت با یک فانتزی سنتی به نظر می‌رسد. دیوید یتس که کارگردانی چهار قسمت آخر هری پاتر را بر عهده داشت، اینجا هم یک حس استمرار قوی ایجاد کرده اما «موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» همانند آنها حیرت‌آور و افسونگر نیست (البته به جز زمانی که شخصیت‌ها درباره چمدانِ ماشینِ زمان‌گونه‌ی نیوت، ریسک می‌کنند- آری داخل چمدان بزرگتر از ظاهرش است). تجسّم فیلم از نیویورک دوران قبل از بحران، دیدنی و پرجزئیات است که این غنای تصویری از لباس‌ها گرفته تا طراحی صحنه نمود پیدا می‌کند. شاید یک تصویر بی‌نقص از نیویورک میانه دهه‌ی 1920 نباشد ولی در این زمینه از فیلم‌های معاصر و تصویرسازی آنها یک قدم جلوتر است.

تیم بازیگری شامل بازیگرانی آمریکایی و انگلیسی است. می‌توان گفت جای تعجب است که ادی ردمین بازیگر انگلیسی برنده‌ی اسکار در فیلم‌های «هری پاتر» حضور نداشت. او انتخابی بسیار شایسته است. با نمایش او از نیوت مبتلا به اوتیسم، سریعا می‌توانید با این شخصیت ارتباط برقرار کنید. کاترین واترستون نقش معشوق‌گونه و مؤثری برای نیوت دارد (چه تفاوتی نسبت به نقشش در «نقص ذاتی!»). شیمی و رابطه بین این دو جالب از آب درآمده و بیننده را برای دنباله‌های بعدی مشتاق نگه داشته. دن فوگلر و آلیسون سودُل در نقش‌های مکمل، مناسب به نظر می‌رسند. ظاهرا رولینگ می‌پسندد قهرمانان داستانش یک گروه باشند تا یک شخص. کالین فارل هم به عنوان یک آدم غیرقابل اعتماد و نامطبوع، همان چیزی است که نقشش لازم داشته.

شاید یکی از مشکلات «موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» تعداد محدود مخاطبانش برای شروع باشد. ممکن است افراد غیر از هواداران رولینگ، به سمت فیلم جذب نشوند. و اگرچه احتمالا طرفداران «هری پاتر» از این فیلم در خلق فضایی مشابه با مجموعه فیلم محبوب خود به نیکی یاد می‌کنند، اما شاید دلشان برای شخصیت‌های محبوبشان تنگ شود. نیوت، تینا، جیکوب و کویینی دوست‌داشتنی هستند ولی برای جا افتادن در دل مخاطب و قرار گرفتن در زمره‌ی هری پاتر و یارانش به بیشتر از یک فیلم نیاز دارند. «موجودات شگفت انگیز و زیستگاه آنها» یک فیلم مستقل لذت‌بخش است اما شاید جایگاه آن برای آغازگر یک فرانچایز سینمایی متزلزل باشد.

منبع : فیلم نگاه